Kısa cevap: Diskiniz doluysa önce geçici dosyaları ve tarayıcı önbelleğini silin, ardından kullanmadığınız programları kaldırın, sonra da "İndirilenler" ve masaüstü gibi birikme noktalarını elden geçirin. Bu üç adım çoğu bilgisayarda birkaç gigabayttan 30-40 gigabayta kadar yer açar. Kalan yeri kazanmak içinse büyük dosyaları tek tek bulup taşımanız veya silmeniz gerekir. Aşağıda hangi sırayla ne yapacağınızı, neyi silmenin güvenli olduğunu ve nelere dokunmamanız gerektiğini adım adım anlatıyorum.
Genelde tek bir suçlu yoktur; birikme yavaş yavaş olur. En sık karşılaşılan nedenler şunlar:
Yani disk alanı temizleme işini yaparken sırayı doğru kurmak önemli: küçük ve güvenli kazanımlardan başlayıp büyük dosyalara doğru ilerlemek en az riskli yol.
Ayarlar → Sistem → Depolama bölümü, diskinizi kategorilere ayırıp gösterir: Uygulamalar, Geçici dosyalar, Belgeler, Diğer. Buradaki Geçici dosyalar başlığına girin. Karşınıza şöyle bir liste gelir:
| Kategori | Silmek güvenli mi? | Not |
|---|---|---|
| Windows Update temizliği | Evet | Güncelleme sonrası geri dönüş imkânını kaybedersiniz |
| Geçici Internet dosyaları | Evet | Siteler ilk açılışta biraz yavaş yüklenir |
| Geri Dönüşüm Kutusu | Evet | İçini bir kez kontrol edin |
| Küçük resim önbelleği | Evet | Kendini yeniden oluşturur |
| Teslim Alma Optimizasyonu dosyaları | Evet | Güncelleme parçacıklarıdır |
| Önceki Windows kurulumu | Dikkatli | Yeni sürümden memnunsanız silin |
| İndirilenler | Hayır | Elle gözden geçirin, işaretini kaldırın |
Bu listeyi işaretleyip temizlediğinizde çoğu bilgisayarda ilk büyük sıçrama yaşanır.
Ayarlar → Uygulamalar → Yüklü uygulamalar bölümünde listeyi boyuta göre sıralayın. Üstteki beş on kalemi tek tek değerlendirin: son altı ayda açtınız mı? Açmadıysanız kaldırın. Kurulum dosyasını saklamanız da gerekmez, ihtiyaç olursa yeniden indirilir. Bilgisayarla birlikte gelen deneme sürümleri, ikinci bir PDF okuyucu, kullanmadığınız oyun mağazaları hep bu listede saklanır.
Tarayıcı ayarlarındaki gizlilik bölümünden "önbelleğe alınmış görüntüler ve dosyalar" seçeneğini temizleyin. Çerezleri ve kayıtlı şifreleri işaretlemeyin, yoksa tüm hesaplardan çıkış yaparsınız. Tarayıcı ayarlarıyla ilgilenirken güvenlik tarafına da bakmak iyi olur; sitede tarayıcı güvenliğinin temel ayarlarını anlattığımız ayrı bir rehber var.
Dosya Gezgini'nde arama kutusuna boyut:dev yazarak (veya arama filtrelerinden Boyut → Büyük seçerek) 128 MB üstü dosyaları listeleyebilirsiniz. Genelde şunlar çıkar: eski video kayıtları, telefondan aktarılmış fotoğraf yedekleri, sanal makine diskleri, ISO dosyaları. Silmek istemediklerinizi harici diske veya buluta taşıyın. Bulut tarafında alanı verimli kullanmanın kendine has kuralları var; senkronizasyon klasörünüzü "isteğe bağlı dosyalar" moduna almak diskte ciddi yer kazandırır.
Aynı fotoğrafın üç kopyası, "rapor_son", "rapor_son2", "rapor_gerçek_son" üçlüsü... Dosyalarınızı tarih ve tür bazlı klasörlere ayırmak bu karmaşayı baştan engeller. Dosya yönetimi ipuçlarını uygularsanız altı ay sonra aynı temizliği tekrar yapmak zorunda kalmazsınız.
SSD'lerde diskin en az %10-15'i boş kalmalı. Sistem dosyası, güncelleme ve önbellek için alan bulamayan bir bilgisayar gözle görülür şekilde yavaşlar. 512 GB bir diskte 50-60 GB boşluk hedeflemek makul bir ölçü.